Suriye’de 70 yıllık BAAS rejimini 2024’ün Aralık ayında deviren muhalifler, üniter bütünlüğü sağlama yolunda büyük mesafe katetti. İlk olarak Lazkiye ve Tartus’ta Nusayri ayrılıkçı isyanı bastıran Şam yönetimi ardından Süveyda’daki yangının büyümesini engelledi. Güney ve batı aksında kısmi de olsa istikrar sağlayan Şara hükûmeti, kuzeyde PKK-SDG tehlikesini büyük oranda atlattı. Şam’da Türkiye gazetesi muhabiri Yılmaz Bilgen'e konuşan üst düzey Cumhurbaşkanlığı yetkilisi “Yeni rotamız Süveyda” dedi.
Üst düzey Suriye Cumhurbaşkanlığı yetkilisi , Suriye’nin millî sınırlarını koruma ısrarının devam ettiğini vurgulayıp “Güney aksında tansiyon ciddi manada düştü. Lazkiye-Tartus koridorunda da kayda değer istikrar sağlandı. Ülke güvenliği açısından en büyük riski oluşturan kuzey aksında da çok büyük mesafe aldık. PKK-SDG dosyası millî güvenlik meselesi olmaktan çıkıyor. Şimdi sırada Süveyda var. İsrail’in ilgi ve desteği de düştü. Kendi içlerinde de ciddi manada tartışma yaşanıyor. Dürzi çoğunluk Şam’ın parçası olmayı istiyor. İki gün önce de Dürzilerin en önemli aktörlerinden Hasan el-Atraş bölgeden çıkarak Dera’ya geçti. Süveyda’nın bağımsızlığı ham bir hayal. El-Hicri bütün inandırıcılığını kaybetti ve ağır bir biçimde eleştiriliyor. İsrail’le uzak olmayan bir gelecekte güvenlik anlaşması yapılacak. Çok daha zor durumda kalacaklar” diye konuştu.
Dürzi araştırmacı Khodor Ghabdan ise, “PKK-SDG konusunun çözülmesiyle ilginin güneye kayacağı muhakkak. Suriye’nin güneyi hareketlenecek. Süveyda ile Şam arasında, Amerikan-Ürdün-Suriye üçlü yol haritasının dışında farklı bir temelde uzlaşma sağlanma ihtimali yüksek. Süveyda halkı yaşanan ihlallerin ortaya çıkarılması ve faillerin hesap vermesini bekliyor. Ardından hükûmetle doğrudan bir diyalog yoluyla sürecin başlaması, bir uzlaşmaya varılması kuvvetle muhtemel” dedi.
Bir başka Dürzi kanaat önderi Modar ed-Dibis “Mevcut şartlarda radikal bir değişim için bazı adımların atılması gerekiyor” dedi. Ed-Dibis’e göre belirsizliklerin aşılmasıyla yeni şartlar oluşabilir. Sıkıntılı birkaç başlığın çözümü ve birkaç ay içinde üretilen yeni formülle Suriye nihai toprak bütünlüğü ve tek ülke niteliğine kavuşabilir.
Bilgen'in Süveyda’da konuştuğu ve can güvenliği sebebiyle isminin açıklanmasını istemeyen Dürzi kaynak ise “PKK-SDG’nin yaşadığı hezimet buradaki durumu kökten değiştirdi. Ayrılıkçı blokta tartışma ve çatlak büyüyor. PKK-SDG’nin sahip olduğu silah ve uluslararası desteğe rağmen bu kadar çabuk dağılması tüm planları altüst etti. Silahlı mukavemet fikrinden ve siyasi özerklik talebinden vazgeçilmesini savunanların sesi artık daha çok çıkıyor. Hicri’nin etrafındaki çok sayıda isim gizlice firar ederek Dera ve Şam’a geçti. Bunlardan en önemlisi Hasan el-Atraş oldu. Atraşlar Dürziler arasında en itibarlı aile olma özelliği taşıyor. Ayrılıkçılarla birlikte olanlar çıkışın Şam’la anlaşmak olduğunu gördü. Batan bir gemiden kaçar gibi yeni yönetime sığınıyorlar. Tek ilham ve ümit kapısı PKK-SDG olduğu için bundan sonra normalleşme çok daha hızlı gerçekleşecek. Perde gerisinde farklı hazırlıklar var ve Suriye’nin tek ve bütün bir haritaya kavuşması uzak değil” dedi.
