İşten çıkarmalara ilişkin verileri derleyen danışmanlık şirketi Challenger, Gray & Christmas’ın ocak ayı raporuna göre, ABD merkezli işverenlerin duyurduğu işten çıkarmaların sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 118 artarak 108 bin 435’e ulaştı. Böylece ocak ayındaki işten çıkarmalar, 2009’dan bu yana ocak ayları için kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı.
Rapora göre, işten çıkarmaların en yoğun yaşandığı sektörler ulaştırma, teknoloji, sağlık hizmetleri, kimya ve medya oldu. İşten çıkarmaların başlıca nedenleri arasında sözleşme kayıpları, piyasa ve ekonomik koşullar, yeniden yapılanma ile mağaza, birim veya departman kapanmaları yer aldı. Yapay zeka uygulamalarına geçiş ve tarifeler de gerekçeler arasında öne çıktı.
Beyaz yaka istihdamında daralma
Ekonomik belirsizliklerin sürdüğü bu dönemde birçok şirket, yapay zeka ve otomasyon yatırımlarını artırarak verimlilik artışını kurumsal yapıları sadeleştirmek için kullanıyor. Tüketici harcamalarındaki durgunluk, artan maliyet baskıları ve ekonomik yavaşlama beklentileri de şirketleri yeniden yapılandırma adımlarına yöneltiyor.
Özellikle yapay zeka ve otomasyonun beyaz yakalı işleri dönüştürmesiyle bu alandaki istihdam daralırken, hızla değişen iş gücü piyasasında rekabet koşulları sertleşiyor. Teknoloji, perakende ve iletişim sektörlerindeki birçok büyük şirket, son dönemde peş peşe binlerce kişiyi kapsayan küçülme kararları alarak bu eğilimi daha da görünür hale getiriyor.
Amazon kurumsal yapısını sadeleştiriyor
ABD’li e-ticaret devi Amazon, 28 Ocak’ta dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanını daha işten çıkarma kararı aldığını açıkladı. Amazon İnsan Deneyimi ve Teknolojiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Beth Galetti, çalışanlara gönderdiği yazıda, kararın yönetim katmanlarını azaltmak, bireysel sorumlulukları artırmak ve karar alma süreçlerini yavaşlatan bürokrasiyi ortadan kaldırmak amacıyla alındığını belirtti.
Şirket, Ekim 2025’te 14 bin beyaz yakalı çalışanını işten çıkarmış, 2026 yılında yeni kesintiler olabileceğinin sinyalini vermişti.
Dow ve Meta yapay zekaya odaklanıyor
Kimyasal üretim şirketi Dow Inc, 29 Ocak’ta yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarmayı planladığını duyurdu. Şirketten yapılan açıklamada, maliyetleri düşürmek ve verimliliği artırmak için iş süreçlerinin otomasyon ve yapay zeka ile iyileştirileceği ifade edildi.
Meta ise 13 Ocak’ta metaverse ve sanal gerçeklik ürünleri üzerinde çalışan Reality Labs biriminde görev yapan yaklaşık 15 bin çalışanın yüzde 10’unu işten çıkarmayı planladığını açıkladı. ABD basınında yer alan haberlerde, bu adımın şirketin kaynaklarını yapay zeka destekli giyilebilir cihazlar ve mobil teknolojilere yönlendirme stratejisinin bir parçası olduğu aktarıldı.
Teknoloji ve lojistikte kesintiler sürüyor
Pinterest, yeniden yapılanma kapsamında iş gücünün yüzde 15’inden daha azını etkilemesi beklenen işten çıkarmalar ve ofis alanı azaltımlarına gideceğini duyurdu. Şirket, bu adımların yapay zeka odaklı ekipler için kaynak tahsisini artırmayı hedeflediğini bildirdi.
Nakliye şirketi UPS ise bu yıl çalışan sayısını 30 bin kişiye kadar azaltmayı planladığını açıkladı. Şirket, maliyetleri düşürmek amacıyla tesis kapatmaları ve ağ genelinde otomasyon uygulamalarını da gündemine aldı.
HP, küresel çapta 4 bin ila 6 bin kişi arasında çalışan sayısını azaltmayı planladığını duyururken, Verizon da operasyonlarını basitleştirmek amacıyla 13 binden fazla çalışanını işten çıkaracağını açıkladı.
Perakende, gıda ve havacılık sektörleri de etkilendi
Nike, otomasyonu hızlandırmak amacıyla 775 çalışanını işten çıkaracağını bildirirken, Tyson Foods Nebraska’daki sığır eti fabrikasını kapatma kararı alarak binlerce çalışanı etkileyecek bir adım attı.
American Airlines, verimliliği artırmak amacıyla yönetim ve destek ekiplerinde yüzlerce çalışanın işine son vermeye hazırlanırken, Citigroup ocak ayında yaklaşık 1000 kişiyi işten çıkardı ve 2026’ya kadar personel sayısını azaltmaya devam edeceğini açıkladı.
T-Mobile, nisan ayında yaklaşık 400 çalışanın işine son vereceğini bildirirken, Walmart ve Target da çeşitli eyaletlerde yeniden yapılanma kapsamında yüzlerce pozisyonu kaldırma kararı aldı.
Uzmanlar, ABD’de iş gücü piyasasında yaşanan bu dönüşümün, önümüzdeki dönemde yapay zeka ve otomasyonun istihdam üzerindeki etkilerinin daha belirgin şekilde hissedilmesine yol açabileceğini değerlendiriyor.
