Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sıfır Atık Hareketi kapsamında tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını azaltacak yeni bir düzenleme hazırlıyor. Depozito Yönetim Sistemi ile içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden Bakanlık, bu kez çevre kirliliğine neden olan tek kullanımlık plastiklerin piyasadan kaldırılması için yönetmelik taslağını önümüzdeki günlerde kurumların görüşüne açacak.
Taslağın sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son halini alması ve yıl içinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Bilimsel çalışmalara göre dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ını tek kullanımlık plastik ürünler oluşturuyor. Yetersiz atık yönetimi nedeniyle bu ürünlerin önemli bir bölümü doğaya karışırken, deniz çöplerinin yaklaşık yüzde 80’inin de tek kullanımlık plastikler ile plastik içeren balıkçılık ekipmanlarından oluştuğu belirtiliyor.
Yeni düzenleme kapsamında ilk etapta plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, pipet, içecek karıştırıcıları ve pamuklu çubuklar gibi ürünlerin piyasaya arzının sona erdirilmesi planlanıyor. Ayrıca genleştirilmiş polistiren (EPS) köpükten yapılan gıda ve içecek kapları ile tamamen plastikten üretilen bardak ve gıda kapları da yasak kapsamına alınacak. Bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanımının teşvik edilmesi hedefleniyor.
İlerleyen süreçte ise kısmen plastikten üretilen bardaklar ve gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve temizlik havluları için kısıtlama ve işaretleme gibi ek tedbirlerin uygulanması planlanıyor.
Bakanlık verilerine göre düzenlemenin hayata geçirilmesiyle yılda yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımının önlenmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanması öngörülüyor.
Türkiye İstatistik Kurumu ile yapılan araştırma ise toplumun büyük bölümünün tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasına destek verdiğini ortaya koydu. Araştırmaya göre vatandaşların yüzde 77,65’i günlük hayatta tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklerken, yüzde 76,40’ı bazı plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buluyor. Katılımcıların yüzde 60,02’si ise plastik pipet, tabak ve çatal-bıçak gibi ürünlerin tamamen yasaklanmasını olumlu karşılıyor.
Verilere göre Türkiye’de 2022 yılında kulak çubuğu, çatal-kaşık, tabak, pipet, plastik karıştırıcı, gıda kapları ve bardaklar gibi ürünler dahil toplam 709 bin tondan fazla tek kullanımlık plastik tüketildi.
Türkiye daha önce de plastik atıkların azaltılması amacıyla 2019 yılında plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulamasını başlatmıştı. Bu uygulama sayesinde 2019-2025 yılları arasında yaklaşık 3 milyon ton plastik atığın oluşumunun önüne geçildiği ve yaklaşık 42 milyar liralık tasarruf sağlandığı bildirildi.
