NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Esra Albayrak, Enstitü Sosyal öncülüğünde düzenlenen Dünya Dekolonizasyon Forumu 2026 kapsamında İstanbul’da açıklamalarda bulundu. Atatürk Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen forumda konuşan Albayrak, günümüzde sömürgeciliğin yalnızca askeri ya da ekonomik yöntemlerle değil, dijital teknolojiler, veri akışı ve bilgi üretimi üzerinden de sürdürüldüğünü söyledi.
İki gün sürecek forumda “Bilgi üretimi ve dolaşımının sömürgecilikten arındırılması” teması ele alınıyor. Programda yapay zekâ, veri sömürgeciliği, kültürel eşitsizlikler ve küresel güç dengeleri gibi başlıklar farklı oturumlarda tartışılıyor.
Konuşmasında sömürge düzeninin biçim değiştirerek devam ettiğini ifade eden Albayrak, geçmişte toprak işgalleriyle kurulan hâkimiyetin bugün teknoloji, medya ve veri üzerinden sürdürüldüğünü belirtti. Dijital platformların küresel güç ilişkilerinde giderek daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Albayrak, düşünsel bağımsızlığın önemine dikkat çekerek “Zihin, sömürge düzeninin son kalesidir” ifadesini kullandı.
Yapay zekâ sistemlerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Albayrak, tek merkezli veri kaynaklarıyla geliştirilen algoritmaların yeni eşitsizlikler doğurabileceği uyarısında bulundu. Dijital platformların hangi bilginin görünür olacağını belirleyebildiğini dile getiren Albayrak, bunun gelecekte yeni bağımlılık alanları oluşturabileceğini söyledi.
Albayrak, sömürgecilikten arınma sürecinde üç temel başlığa dikkat çekti: bilginin toplumların kendi kültürel referanslarıyla yeniden üretilmesi, eğitim sistemleri ve teknolojik altyapıların sömürgeci kodlardan arındırılması ve küresel sistemde daha adil, çok merkezli bir düzenin kurulması.
Filistin meselesine de değinen Albayrak, Gazze’de yaşananların bölge halkının tanıklıklarıyla anlatılması gerektiğini belirterek, “Filistin’in hikâyesi orada yaşamış insanların hatıralarıyla anlatıldığında medeniyetler çatışması tezi de çöker. Hakikat, egemen gücü meşrulaştıran tek bir sesten değil, çoğul tanıklıklardan ortaya çıkar.” dedi.
Forumun İstanbul’da düzenlenmesinin sembolik bir anlam taşıdığını ifade eden Albayrak, farklı medeniyetleri buluşturan şehrin daha adil bir dünya düzeni için yeni düşünsel arayışlara zemin oluşturabileceğini söyledi.
Forumda ayrıca Walter Mignolo, Mireille Fanon, Lilian Thuram, Yusuf Islam, Kemal Sayar, Enis Doko ve Joseph Massad gibi isimler de konuşmacı olarak yer aldı. Program kapsamında akademik oturumların yanı sıra sergiler, kültürel etkinlikler ve film gösterimleri de gerçekleştiriliyor.
