ABD Başkanı Donald Trump’ın 27 Şubat’ta yaptığı açıklamada, 26 Şubat’ta başlayan nükleer müzakerelerde İran’ın “iyi niyetli ve açık” bir tutum sergilemediğini söylemesi, piyasalardaki risk algısını artırdı. Aynı gün petrol fiyatları yükselişe geçti.
Küresel gösterge olan Brent petrol’ün varil fiyatı yüzde 2,8 artışla 73 dolara çıkarak Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. West Texas Intermediate (WTI) ham petrolün varili ise yüzde 2,6 yükselişle 67,17 dolardan işlem gördü.
28 Şubat’ta ABD ve İsrail güçlerinin İran’a yönelik ortak saldırı düzenlediğine ilişkin haberlerin piyasalar kapalıyken duyurulması, fiyatların anlık tepki vermesini engelledi. Haftanın ilk işlem gününde ise sert hareketler yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı saat 11.56 itibarıyla yaklaşık yüzde 8,5 artışla 79,19 dolara yükseldi. WTI ise yüzde 8,1 artışla 72,60 dolar seviyesine çıktı.
Hürmüz Boğazı’nda arz endişesi
Küresel enerji tedariki açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin büyük ölçüde durma noktasına gelmesi, arz kesintisi endişelerini artırdı. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu geçiş hattından dünya pazarlarına ulaşıyor.
Uzmanlar, Asya piyasalarının açılmasıyla birlikte petrol fiyatlarında 10 dolar ve üzeri ilave artışların görülebileceğini belirtiyor.
Avrupa’da doğal gaz fiyatları zirvede
Doğal gaz fiyatları da haftaya yüzde 20’nin üzerinde artışla başladı. Avrupa’nın en derin doğal gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli Title Transfer Facility (TTF)’de nisan vadeli kontratlarda fiyatlar megavatsaat başına 40,81 avroya yükseldi. Bu seviye son bir yılın en yüksek düzeyi olarak kaydedildi.
İran’ın OPEC içindeki rolü kritik
İran, OPEC içinde üçüncü büyük üretici konumunda bulunuyor. Günlük yaklaşık 3,3 milyon varil üretim gerçekleştiren ülke, küresel ham petrol arzının yüzde 4 ila 4,5’ini karşılıyor.
Güney Pars sahası ve gaz rezervleri
Dünyanın en büyük doğal gaz rezerv havzalarından biri olan Güney Pars Doğal Gaz Sahası, İran ile Katar arasında paylaşılıyor. Sahanın Katar tarafı Kuzey Kubbe olarak adlandırılıyor. İran’ın 2024 yılı doğal gaz üretimi yaklaşık 276 milyar metreküp seviyesinde gerçekleşirken, bunun büyük bölümü iç tüketimde kullanıldı.
Uzmanlara göre İran arzında yaşanabilecek olası bir düşüş, OPEC ülkelerinin yedek kapasitesiyle kısmen telafi edilebilir. Ancak son dönemde üretim politikaları nedeniyle bu tampon kapasitenin sınırlı olduğu belirtiliyor.
