Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, İstanbul'da düzenlenen Milli Enerji 2040 Lansman Programı'nda Türkiye'nin gelecek 14 yıla ilişkin enerji hedeflerini paylaştı. Enerjinin hem günlük yaşamın hem de ekonomik büyümenin temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Bayraktar, güçlü, kesintisiz, sürdürülebilir ve rekabetçi fiyatlarla sağlanan enerjinin ülke ekonomisinin gücünü doğrudan etkilediğini ifade etti.
COP31 öncesinde yeni yol haritası
Türkiye'nin 2022 yılında açıkladığı Ulusal Enerji Planı'nın 2027'de revizyon sürecine gireceğini hatırlatan Bayraktar, Milli Enerji ve Maden Politikası'nın da 2027'de 10. yılına ulaşacağını kaydetti. Yeni programın daha erken açıklanmasının nedenlerinden birinin COP31 hazırlıkları olduğunu belirten Bayraktar, Türkiye'nin enerji güvenliği ile iklim değişikliğiyle mücadeleyi birlikte nasıl yürüteceğini uluslararası kamuoyuyla paylaşmayı amaçladıklarını söyledi.
Dünyanın son yıllarda art arda krizlerle karşı karşıya kaldığını dile getiren Bayraktar, pandemi, Rusya-Ukrayna Savaşı, ticaret ve tarife gerilimleri ile İran'da başlayan çatışmaların küresel dengeleri değiştirdiğine işaret etti. “Dünya adeta kusursuz bir fırtınaya tutulmuş durumda” diyen Bayraktar, değişen koşullara göre enerji politikalarının ve hedeflerinin de güncellenmesi gerektiğini vurguladı.
Yapay zeka çağında enerji ve kritik madenler öne çıkacak
Dünyanın yeni bir döneme girdiğini belirten Bayraktar, bu dönemi “Yapay Zeka Çağı” olarak tanımladı. Yapay zekanın ekonominin bütün alanlarında köklü değişimlere yol açacağını ifade eden Bakan, ülkelerin bu dönüşüme hazırlanması gerektiğini söyledi.
Bayraktar'a göre yeni dönemde iki temel unsur öne çıkıyor: kritik madenler ve güçlü enerji altyapısı. Kritik madenler olmadan yeni teknolojilerde ilerlemenin zorlaşacağını belirten Bayraktar, yeterli elektrik ve enerji altyapısına sahip olmayan ülkelerin de yapay zeka çağında rekabet gücü kazanamayacağını dile getirdi.
“Güçlü bir ekonomi için çok güçlü bir enerji altyapısına ihtiyacımız var” diyen Bayraktar, Milli Enerji 2040 programının bu ihtiyaç doğrultusunda hazırlandığını kaydetti. Maden politikalarına ilişkin kapsamlı bir lansmanın ise 2027 yılında, Maden Şurası ile birlikte yapılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Enerji talebi 2040'a kadar artacak
Türkiye'nin önündeki temel enerji meselelerini arz güvenliğini sağlamak ve iklim değişikliğiyle mücadele etmek olarak sıralayan Bayraktar, ülkenin enerji talebinin nüfus, ekonomi ve şehirleşmedeki büyümeyle birlikte artacağını belirtti.
Türkiye nüfusunun 2040 yılında 91,5 milyona ulaşmasının öngörüldüğünü aktaran Bayraktar, Strateji ve Bütçe Başkanlığı çalışmalarına göre ekonominin bu döneme kadar yıllık ortalama yüzde 4,4 büyümesinin beklendiğini söyledi. Mevcut gayrisafi yurt içi hasılanın da yaklaşık 1,9 katına çıkacağı tahmininde bulunarak, “Bu ekonominin istediği enerjiyi bizim tedarik edebilmemiz lazım” ifadelerini kullandı.
Talep artışında geleneksel etkenlerin yanı sıra yeni teknolojilerin de belirleyici olacağını kaydeden Bayraktar; yapay zeka sistemleri, veri merkezleri ve elektrikli ulaşımın enerji ihtiyacını artıracağını söyledi. Soğutma kaynaklı elektrik tüketiminin de hızla yükseldiğini belirten Bakan, geçen yıl Türkiye'de bu alandaki elektrik talebinin yüzde 19 arttığını açıkladı.
Su kıtlığına karşı deniz suyunun arıtılması gibi uygulamaların da gelecekte daha fazla elektrik gerektireceğini ifade eden Bayraktar, bu ihtiyacın Milli Enerji 2040 planlamasına dahil edildiğini bildirdi.
Enerji ithalatı cari açık üzerinde baskı oluşturuyor
Türkiye'nin enerji alanındaki bir diğer önemli sorununun dışa bağımlılık olduğunu belirten Bayraktar, enerji ithalatının ülkeye yüksek maliyet getirdiğine dikkat çekti. Türkiye'nin 2022 yılında enerji ithalatına 96,5 milyar dolar ödediğini aktaran Bayraktar, son dört-beş yıllık dönemde yıllık ortalama faturanın 65-70 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini söyledi.
Bu maliyetin cari açık üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Bayraktar, çözüm için iki temel alana işaret etti. Bunlardan ilkinin sanayide katma değerli üretimin ve yüksek katma değerli ihracatın artırılması olduğunu ifade eden Bakan, diğerinin ise enerji ithalat faturasının düşürülmesi olduğunu kaydetti.
Bayraktar, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini güçlendirirken dışa bağımlılığını azaltacak politikaları hayata geçireceklerini belirterek, Milli Enerji 2040 programının temel hedefinin ülkeyi enerjide bağımsız hale getirmek olduğunu vurguladı.
