İsrail, 2025’te askeri faaliyetlerini kendi sınırlarının çok ötesine taşıyarak Orta Doğu’dan Akdeniz’e kadar uzanan bir hatta hava saldırıları, insansız hava aracı operasyonları, füze atışları ve deniz müdahaleleri gerçekleştirdi.
Çatışma izleme kuruluşları, Birleşmiş Milletler kurumları ve sağlık otoritelerinin verilerine göre, bu saldırılar on binlerce kişinin ölümüne ve yaralanmasına yol açtı. En ağır bilanço ise yine Gazze’de yaşandı.
Filistin: Gazze ve Batı Şeria
Silahlı Çatışma Konumu ve Olay Verileri Projesi’ne (ACLED) göre İsrail, 2025’in başından 5 Aralık’a kadar Gazze’ye en az 8 bin 332 saldırı düzenledi. Bu saldırılar; yerleşim bölgelerini, barınak olarak kullanılan okulları, cami ve kiliselerle beraber hastaneleri de kapsadı. Yardım dağıtım noktalarının çevresi de defalarca hedef alındı.
Ekim ayında ABD arabuluculuğunda ilan edilen ateşkese rağmen ihlaller devam etti.
Gazze’de 2 milyondan fazla kişi yerinden edildi; bazı siviller 10’dan fazla kez göç etmek zorunda kaldı. Bölgenin sivil altyapısının büyük bölümü tamamen yıkıldı.
Gazze’de 71 binden fazla Filistinlinin hayatını kaybettiğini, şehitlerin büyük çoğunluğunun kadınlar ve çocuklar olduğunu bildiriliyor.
BM kurumları, yardımların kısıtlanması ve gıda tedarik zincirlerinin hedef alınmasıyla Gazze’de bilinçli olarak açlık koşulları yaratıldığını vurguluyor.
Batı Şeria’da ise İsrail ordusunun 900’den fazla operasyonu ve yerleşimci şiddetindeki artış sonucu en az 227 Filistinli öldü, binlercesi yaralandı. Cenin, Nablus ve Tulkerim en ağır etkilenen kentler oldu. BM gözlemcileri, yalnızca kasım ayında 350’den fazla yerleşimci saldırısı kayda geçtiğini açıkladı.
Lübnan
İsrail, Kasım 2024’te Hizbullah ile varılan ateşkese rağmen 2025 boyunca Lübnan’ı vurmaya devam etti.
ACLED verilerine göre aralık ayı başına kadar 1.653 saldırı kaydedildi; yıl sonunda bu sayı 1.846’ya yaklaştı. Saldırılar Güney Lübnan’ı, Bekaa Vadisi’ni ve Beyrut’un güney banliyölerini kapsadı.
Bu saldırılarda en az 331 kişi hayatını kaybetti, 945’ten fazla kişi yaralandı.
İran
İsrail, 2025’te İran’a yönelik 379 saldırı gerçekleştirdi. Bunların büyük bölümü haziran ayında düzenlenen ve 12 gün süren geniş çaplı bir operasyon sırasında yapıldı.
Saldırılarda nükleer tesisler, Devrim Muhafızları’na ait üsler ve 28 eyaletteki yerleşim alanları hedef alındı. İranlı yetkililere göre yaklaşık 1.190 kişi öldü, 4 binden fazla kişi yaralandı; ölenlerin %40’ı sivildi.
ABD’nin bazı saldırılara doğrudan katıldığı bildirildi.
Tahran yönetimi saldırıları uluslararası hukukun açık ihlali olarak nitelendirdi. Bölgedeki birçok lider, bu hamlelerin bölgesel bir savaşı tetikleme riski taşıdığı uyarısında bulundu.
Suriye
Suriye’de 600’den fazla İsrail saldırısı kayda geçti. Şam, Kuneytra ve Dera’da askeri noktalar, lojistik hatlar ve silahlı gruplar hedef alındı.
Bu yoğunlaşma, Esad yönetiminin 2024 sonunda çökmesinin ardından hız kazandı. Saldırılarda 150’den fazla kişi öldü, yüzlercesi yaralandı.
Suriye yönetimi, İsrail’i Golan Tepeleri çevresinde kalıcı bir askeri tampon bölge oluşturmakla suçladı.
Yemen
İsrail, çoğunluğu Husilerin kontrolündeki bölgelerde olmak üzere Yemen’e 48 saldırı düzenledi. Sana ve Hudeyde başta olmak üzere havaalanları, limanlar, yakıt depoları ve sivil altyapı hedef alındı.
En az 120 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Yerel yetkililer, bazı saldırılarda misket bombası kullanıldığını bildirdi.
İsrail operasyonların füze rampalarını hedef aldığını savunsa da, BM ve insan hakları örgütleri sivil kayıpların tekrarlandığını belgeledi.
Katar
İsrail, ilk kez Katar devletini hedef aldı. 9 Eylül’de Doha’nın Leqtaifiya semtindeki bir hükümet konutuna düzenlenen saldırıda, Hamas yetkililerinin katıldığı bir toplantı vuruldu.
Toplantı, ABD, Katar ve Mısır’ın sunduğu yeni Gazze ateşkes önerisini değerlendirmek amacıyla yapılıyordu. Saldırıda 6 kişi öldü: bir Katarlı iç güvenlik görevlisi ve beş Filistinli. Çok sayıda kişi de yaralandı.
Katar saldırıyı “devlet terörü” olarak tanımladı ve arabuluculuk rolünü askıya aldı. Daha sonra ABD’nin girişimiyle diplomatik temaslar yeniden başlatıldı.
Uluslararası sulardaki saldırılar
İsrail, Gazze’ye insani yardım taşıyan filoları da hedef aldı. İnsan hakları örgütleri, bu müdahalelerin deniz hukukunu ve insani misyonlara tanınan korumaları ihlal ettiğini belirtiyor.
Malta açıkları
2 Mayıs’ta, Malta kıyılarında uluslararası sularda bulunan Conscience adlı yardım gemisi iki kez İHA saldırısına uğradı. Gemi, Gazze’ye gidecek bir yardım filosuna katılmak üzere hazırlanıyordu.
Saldırıda geminin enerji ve yaşam destek sistemleri zarar gördü, yangın çıktı ve gövdede hasar oluştu. Dört kişi yaralandı. Malta yetkilileri olayı doğruladı ve mürettebata yardım sağladı.
